Program nauczania WYCHOWANIA KOMUNIKACYJNEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ
Program jest zgłoszony w Ministerstwie Edukacji Narodowej do wykazu
dopuszczonych do uzytku szkolnego, na pierwszym i drugim
etapie edukacji w szkole podstawowej.
Cele Programu
Wychowanie komunikacyjne, którego głównym celem jest poprawa bezpieczenstwa
ruchu drogowego, zaczyna sie juz w przedszkolu.
W nauczaniu początkowym kontynuuje sie systematyczna edukację
w tym zakresie, przysposabiąjac dzieci do bezpiecznego uczestnictwa w ruchu
drogowym w charakterze pieszego, pasażera, a takze kierujacego pojazdem.
Przyjęcie odpowiedniego programu i jego systematyczna realizacja na
wszystkich poziomach pracy dydaktyczno-wychowawczej z dziecmi powinny
wpłynac na kształtowanie własciwych postaw w zakresie kulturalnego,
bezkonfliktowego uczestnictwa w ruchu drogowym.
Przygotowanie dzieci klas 1–3 do uczestnictwa w ruchu drogowym
ma na celu uswiadomienie im zagrozen istniejacych na drodze, potrzeby
troski o bezpieczenstwo własne oraz innych uczestników ruchu drogowego,
uswiadomienie potrzeby bezkonfliktowego funkcjonowania w ruchu.
Dlatego nalezy dazyc do:
' wyposażenia ucznia w wiadomości niezbędne do zrozumienia zasad
świadomego, bezpiecznego uczestnictwa w ruchu drogowym oraz zrozumienia
istniejacych zagrozeń i ich przyczyn,
' wyrobienia koniecznych umiejetnosci i nawyków potrzebnych do samodzielnego
i odpowiedzialnego korzystania z dróg,
' kształtowania postawy szacunku dla uczestników ruchu drogowego
oraz osób działajacych na rzecz porzadku publicznego, poszanowania
srodowiska naturalnego oraz urzadzen i miejsc uzytecznosci publicznej,
szczególnie zwiazanych z transportem,
' rozwoju wyobrazni, myslenia przyczynowo-skutkowego,
' kształtowania spostrzegawczosci oraz orientacji przestrzennej i czasowej.
Podjęte działania słuzą temu, by uczeń:
' akceptował normy społeczne i stosował sie do nich, uczestniczacw ruchu
drogowym jako pieszy, pasazer i kierujacy pojazdem,
' dostrzegał związki przyczynowo-skutkowe pomiedzy niewłasciwym zachowaniem
w ruchu drogowym a powstawaniem niebezpiecznych sytuacji,
' wystrzegał sie zachowan zagrazajacych bezpieczeństwu własnemu i innych
osób,
' akceptował i podejmował przedsięwzięecia zmierząjace do poprawy bezpieczenstwa
ruchu drogowego.
treści programowe
KLASA PIERWSZA
1. Droga dziecka z domu do szkoły i z powrotem, odległości.
Wybór bezpiecznej drogi. Poznanie zagrożen.
2. Uczestnicy ruchu drogowego: pieszy, osoba przewozona pojazdem,
kierujacy pojazdem.
3. Elementy drogi: jezdnia, chodnik, pobocze.
4. Rodzaje dróg.
5. Ogólne zasady poruszania sie pieszych i pojazdów:
— zasada ruchu uporzadkowanego na drodze,
— zasada ostrożnosci pieszych przed wejsciem na jezdnię.
6. Poruszanie sie pieszych
- w terenie zabudowanym — w miescie:
— przestrzeganie zasady ruchu prawostronnego na chodniku i na
przejsciach dla pieszych,
— korzystanie z przejsć dla pieszych bez sygnalizacji swietlnej, z sygnalizacja
swietlna, podczas kierowania ruchem przez osobe do
tego uprawniona, z wysepka dla pieszych,
— korzystanie z przejsc nadziemnych (kładek) i podziemnych,
- w terenie nie zabudowanym — poza miastem:
— poruszanie sie wzdłuz drogi,
— przechodzenie przez jezdnie.
7. Poruszanie sie po drogach o zmierzchu, podczas niekorzystnych warunk
ów atmosferycznych i zmniejszonej przejrzystosci powietrza, wywołanej
kurzem, pyłem itp.
8. Elementy odblaskowe i ich znaczenie dla bezpieczenstwa.
9. Zachowanie sie na przystankach komunikacji publicznej oraz w srodkach
komunikacji zbiorowej lub indywidualnej.
10. Miejsca niebezpieczne: skrzyzowania, drogi o duzym nasileniu ruchu,
przejazdy kolejowe, tramwajowe, wykopy, roboty drogowe, bramy,
zakrety, wzniesienia itp.
11. Bezpieczenstwo zabaw w róznych porach roku, najczestsze przyczyny
wypadków.
12. Łatwość zatrzymania sie pieszego idacego wolno oraz biegnacego.
13. Droga zatrzymania pojazdu jadacego szybko, wolno; gdy nawierzchnia
jezdni jest sucha i gdy jest mokra.
14. Charakterystyczna zabudowa, drogi i srodki transportu w miejscowosci
ucznia.
15. Praca policjanta. Zachowanie bezpieczenstwa i porzadku publicznego
w miescie i na wsi.
16. Pomoc osobom niepełnosprawnym na terenie szkoły.
17. Wybrane symbole i znaki majace charakter powszechnej informacji.
18. Znaki drogowe przeznaczone dla pieszych, znajdujace sie w poblizu
szkoły i miejsca zamieszkania.
Przykładowe ćwiczenia
1. Okreslanie połozenia wybranego obiektu wobec przyjetego punktu
odniesienia za pomoca słów: blizej, dalej, po lewej, po prawej stronie
oraz ocenianie odległosci szacunkowo lub za pomocą pomiaru ustaloną
miarą (krokami, patykiem, linijką itp.).
2. Uwazne patrzenie i słuchanie podczas poruszania sie po drogach (reagowanie
na sygnały swietlne, dzwiekowe i postawe policjanta).
3. Rozpoznawanie elementów drogi w poblizu szkoły, domu. Określanie
miejsc poruszania sie po drodze uczestników ruchu. Obserwacja ruchu
pieszych i pojazdów na drogach w miescie i poza miastem. Porównywanie
uporzadkowanego ruchu drogowego ze swobodnym poruszaniem
sie dzieci, np. na boisku szkolnym.
4. Obserwacja dróg, przystanków, ich oznakowan i urzadzen.
5. Okreslanie bezpiecznego miejsca zatrzymania sie pieszego na chodniku
lub poboczu przed wejsciem na jezdnie (okreslenie widocznosci drogi).
6. Obserwacja bezpiecznego przekraczania jezdni przez pieszych.
7. Pokaz bezpiecznego przechodzenia przez jezdnie zgodnie z zasada
upewniania sie, zasada ruchu prawostronnego; na odcinku prostym
i skrzyzowaniach róznego typu, w warunkach małego nasilenia ruchu.
8. Ruch pieszych przy zmianie swiateł sygnalizacji — cwiczenia na makiecie
skrzyzowania.
9. Nauka przechodzenia przez jezdnię — ćwiczenia na boisku szkolnym
i na drodze.
10. Pokaż widocznosci osób z elementami odblaskowymi i bez nich,
o zmierzchu, podczas złych warunków atmosferycznych (lub w zaciemnionej
sali), w ubraniu ciemnym i jasnym.
11. Poruszanie sie po lewej stronie drogi poza miastem — odgrywanie
scenek.
12. Obserwacja ruchu pieszych i ruchu pojazdów (hamowanie) oraz okreslanie
drogi zatrzymania w zaleznosci od predkosci i stanu nawierzchni
jezdni. Pokaz drogi zatrzymania pojazdu na ilustracji lub na boisku.
Zabawy z zatrzymywaniem sie na sygnał dzwiekowy i swietlny.
13. Kulturalne i bezpieczne zachowanie sie na przystankach i w srodkach
lokomocji — odgrywanie scenek.
KLASA DRUGA
1. Utrwalenia umiejetnosci bezpiecznego poruszania sie pieszych — indywidualnie
w miescie i poza miastem oraz znajomosci znaków drogowych
dotyczacych ruchu pieszych.
2. Poruszanie sie w mieście i poza miastem podczas nasilonego ruchu
pieszego i kołowego oraz utrudnionych warunków drogowych.
3. Zasady przechodzenia przez droge z dwoma jezdniami rozdzielonymi
pasem zieleni lub torowiskiem oraz na skrzyzowaniach bez wyznaczonych
przejsc dla pieszych.
4. Zasady poruszania sie zorganizowanych grup pieszych w wieku do
10 lat na terenie zabudowanym i poza terenem zabudowanym.
5. Pojazdy jednosladowe i wielosladowe. Pojazdy uprzywilejowane w ruchu.
Akcesoria zwiększajace bezpieczenstwo jazdy samochodem.
6. Wybrane znaki drogowe pionowe (ostrzegawcze, zakazu, nakazu, informacyjne).
7. Sygnalizowanie przez kierujacych pojazdami zamiaru wykonania manewru.
8. Niewłasciwe zachowania pieszych jako przyczyny wypadków drogowych.
9. Obserwacja pogody — jej wpływ na warunki drogowe i zachowanie
sie ludzi.
10. Poznanie numerów alarmowych (997, 998, 999) i sposoby korzystania
z nich.
Przykładowe ćwiczenia
1. Rozwijanie spostrzegawczosci.
2. Rozwijanie orientacji — oceny odległości, czasu przejścia określonego
odcinka i czasu przejazdu samochodu.
3. Wyznaczenie miejsca dobrej widocznosci drogi przy wychodzeniu na
jezdnię spomiędzy zaparkowanych samochodów lub innych przeszkód.
4. Pokaz sposobu przechodzenia przez jezdnie jednokierunkowa, z dwoma
jezdniami rozdzielonymi pasem zieleni lub torowiskiem, w warunkach
ruchu małego, umiarkowanego i nasilonego.
5. Obserwacja, a nastepnie pokaz sposobu przechodzenia przez skrzyzowanie
bez wyznaczonych przejsc dla pieszych.
6. Obserwacja sygnałów dawanych przez osoby kierujace pojazdami; kierunkowskazy,
światła stopu, cofania, awaryjne oraz sygnały wysyłane
przez pojazdy uprzywilejowane w ruchu, w celu przewidywania manewr-
ów, jakie zamierza wykonać kierujacy pojazdem oraz unikniecia
zagrożenia.
7. Obserwacja infrastruktury drogowej miasta i wsi.
8. Określanie miejsca bezpiecznego przechodzenia przez jezdnię poza
miastem, bez wyznaczonego przejścia dla pieszych.
9. Praktyczna nauka chodzenia (podczas wycieczek) w zorganizowanej
grupie, po chodnikach i poboczach dróg.
10. Ogladanie filmów, ilustracji ukazujacych zmniejszenie widoczności drogi
podczas jazdy w trudnych warunkach atmosferycznych.
11. Wykorzystanie kalendarza pogody prowadzonego przez uczniów do
określania warunków drogowych.
12. Pokaz pojazdów o dobrym i złym stanie technicznym (np. braki
w oświetleniu, zniszczone ogumienie itp.).
13. Pokaz zachowania uczestników ruchu drogowego podczas zbliżania sie
pojazdu uprzywilejowanego w ruchu.
14. Zabawy sprzyjajace zapamietaniu numerów alarmowych, inscenizacje,
próby telefonowania i powiadamiania o wypadku.
15. Określanie drogi zatrzymania pieszego idacego wolno, szybko, biegnacego,
na nawierzchni suchej, mokrej i oblodzonej.
16. Zdobywanie umiejetności bezpiecznego ruszania i zatrzymywania sie
na rowerze oraz kierowania rowerem — po prostej, po łuku, slalomem.
KLASA TRZECIA
1. Utrwalanie umięjetności bezpiecznego poruszania sie pieszych po drogach.
2. Poznanie wybranych znaków drogowych. Rodzaje znaków: ostrzegawcze,
zakazu, nakazu, informacyjne.
3. Rodzaje transportu.
4. Zachowania pasażerów na dworcach i przystankach: bezpieczne i kulturalne
oraz niebezpieczne.
5. Zachowanie sie pasażerów w środkach komunikacji.
6. Bezpieczne miejsce do odpoczynku w czasie podróży róznymi środkami
lokomocji.
7. Wymogi dotyczące poruszania sie rowerem po drogach publicznych.
8. Obowiazkowe wyposażenie roweru (oświetlenie, skutecznie działajace
hamulce, sygnał dzwiękowy).
9. Obowiazujące zasady przewożenia dzieci.
Przykładowe ćwiczenia
1. Wycieczka na dworzec autobusowy lub kolejowy. Obserwacja funkcjonowania
dworca i pracy zatrudnionych tam osób. Korzystanie z róznych
urzadzeń dworca.
2. Ogladanie filmów, ilustracji, przezroczy o środkach transportu dawniej
i dziś.
3. Zabawy ilustrujace bezpieczenstwo podrózowania.
4. Pokaz urzadzeń technicznych zabezpieczajacych pasażerów przed urazami
komunikacyjnymi (np. pasy bezpieczenstwa, foteliki).
5. Określanie miejsc bezpiecznego postoju podczas podróżowania środkami
komunikacji indywidualnej i zbiorowej.
6. Wychodzenie z pojazdu od strony chodnika lub pobocza — odgrywanie
scenek.
7. Rozpoznawanie znaków drogowych obowiazujacych pieszych i rowerzystów.
8. Ocena odległości poruszajacego sie obiektu.
9. Spotkanie z kierowca autobusu. Rozmowa o zagrożeniach wynikajacych
z niewłaściwego zachowania pasażerów i pieszych.
10. Analiza wypadków komunikacyjnych.
11. Przygotowanie roweru do jazdy. Sprawdzenie stanu technicznego roweru
i jego obowiazkowego wyposażenia.
12. Umiejetne kierowanie rowerem — bezpieczne ruszanie i zatrzymywanie;
hamowanie na sygnał dzwiękowy, na znak osoby kierujacej
ruchem; przejezdżanie obok przeszkody, obok idącego pieszego, rowerzysty
jadącego w tym samym kierunku, w przeciwnym kierunku.
uwagi
Dzieci w wieku wczesnoszkolnym cechuje słabo rozwinieta spostrzegawczośc,
niezbyt szerokie pole widzenia, m.in. ze wzgledu na niski wzrost,
trudności w ocenie kierunku i odległości, brak podzielnej uwagi. Sa to
dodatkowe trudnosci, jakie napotyka nauczyciel w pracy dydaktyczno-wychowawczej
z małymi dziecmi, której celem jest przygotowanie do bezpiecznego,
kulturalnego korzystania z dróg publicznych i środków transportu.
Należy pamietać o tym, że aby dziecko przyswoiło sobie określone normy
zachowań i stosowało sie do nich, trzeba poddawac je przez dłuzszy czas
odpowiednim działaniom, wykorzystujac każda nadarzajaca sie okazje. Na
tym etapie rozwoju dziecka dużą role odgrywaja wycieczki, podczas któ-
rych uczniowie maja okazję obserwowania róznych zjawisk, zwiazanych
z uczestnictwem w ruchu drogowym. Poczynione spostrzeżenia przyczynia
sie do wyrobienia własciwych nawyków, takich jak:
- zatrzymywanie sie na chodniku w bezpiecznej odległości od jezdni
i upewnianie sie, czy pojazd zatrzymał sie lub czy nic nie jedzie,
- poruszanie sie lewym poboczem drogi lub — jesli go nie ma — przy
lewej krawedzi jezdni,
- noszenie elementów odblaskowych,
- przechodzenie przez jezdnie w miejscu dobrej widocznosci po jak najkr
ótszym odcinku,
- wybór bezpiecznego miejsca na chodniku (poboczu) podczas oczekiwania
na przyjazd srodka transportu,
- przestrzeganie zasady bezpieczenstwa przy wsiadaniu i wysiadaniu ze
środków transportu.
Ćwiczenie orientacji przestrzennej dziecka wpływa na rozwijanie prawidłowej
oceny sytuacji na drodze dzieki nabytym umiejetnosciom:
- okreslania odległości, w jakiej znajduja sie przedmioty,
- oceniania szybkosci poruszania sie obiektu,
- posługiwania sie kierunkami w terenie i na mapie,
- okreslania zródła dzwieku,
- oceniania długości drogi całkowitego zatrzymania pojazdu (zaleznej od
szybkosci poruszajacego sie pojazdu i stanu nawierzchni). Dzieki temu
dziecku bedzie łatwiej podjac decyzje co do prawidłowego zachowania
sie na drodze — unikania zagrozen i niepodejmowania ryzyka.
Wszelkiego rodzaju cwiczenia i zabawy kształtujace rozwój psychomotoryczny
dziecka (rzuty, czynnosci ruchowe wyzwalajace szybka reakcje,
uczace szybkiego reagowania na przedmioty i osoby bedace w ruchu oraz
czynnosci ruchowe kształtujace zachowanie sie w zmiennych sytuacjach
i warunkach — prowadzone na lekcjach wychowania fizycznego, umiejetnosci
praktyczne w zakresie przygotowania do jazdy rowerem) podnosza
jego ogólna sprawność, a tym samym maja wpływ na przygotowanie do
bezpiecznego uczestnictwa w ruchu drogowym.
Analiza najczestszych przyczyn wypadków drogowych wynikajacych
z niewłasciwych zachowan pieszych, takich jak: nieostrozne wejscie na
jezdnie zza przeszkody bezposrednio przed nadjezdzajacy pojazd; przebieganie
przez jezdnie; wchodzenie na jezdnie przy czerwonym swietle;
przechodzenie przez jezdnie w miejscu niewidocznym, na łukach, wzniesieniach;
przechodzenie przez jezdnie w miejscach, gdzie sa barierki lub
znak „zakaz ruchu pieszych”; chodzenie po torowiskach lub niewłasciwa
strona drogi — ma na celu zrozumienie wpływu wymienionych zachowań
na powstanie zagrozeń na drodze.
PROGRAM DLA KLASY 4 i 5
CELE PROGRAMU
Tresci programu wychowania komunikacyjnego w klasach 4–6 kontynuują
i rozszerzają edukacją przedszkolną i wczesnoszkolną.
Działania dydaktyczno-wychowawcze nauczyciela powinny skupic sie
na osiaganiu nastepujacych celów:
- wyposazenie uczniów w wiadomosci niezbedne do zrozumienia zasad
swiadomego uczestnictwa w ruchu drogowym;
- kształtowanie umiejetnosci obserwacji i oceny sytuacji na drodze oraz
podejmowania własciwych decyzji;
- kształtowanie postawy szacunku dla siebie jako uczestnika ruchu drogowego,
zbiorowosci społecznej, srodowiska naturalnego, dla urzadzen
i miejsc uzytecznosci publicznej zwiazanych z transportem oraz osób
działajacych na ich rzecz;
- szukanie sposobów zapobiegania pogarszajacemu sie stanowi bezpieczenstwa
na drogach.
Biorac pod uwage coraz wieksza samodzielnosc uczniów w charakterze
pieszych, pasazerów, jak równiez kierujacych rowerami, nalezy połozyc
szczególny nacisk na kształtowanie postaw i nawyków zapewniajacych
bezpieczenstwo i wygode wszystkich uczestników ruchu drogowego.
Uczniowie powinni umiec dostrzegac zwiazki przyczynowo-skutkowe
między niewłasciwym zachowaniem w ruchu drogowym a powstawaniem
niebezpiecznych sytuacji, kolizji i wypadków drogowych.
treści programowe
KLASA CZWARTA
1. Powstawanie szlaków i dróg komunikacyjnych oraz sposoby ich oznaczania.
2. Pieszy w ruchu drogowym. Utrwalenie znajomości znaków drogowych
(pionowych i poziomych) dotyczacych pieszych.
3. Czynniki warunkujace bezpieczenstwo pieszych na drodze.
4. Historia roweru.
12
5. Obowiązkowe wyposażenie roweru: oświetlenie, skutecznie działające
hamulce, sygnał dzwiękowy.
6. Konserwacja roweru — wg zalecen podanych w instrukcji.
7. Doskonalenie techniki jazdy na rowerze.
8. Warunki dopuszczenia rowerzysty do uczestnictwa w ruchu drogowym.
9. Zasady obowiazujace rowerzystów w ruchu drogowym: ruchu prawostronnego,
ograniczonego zaufania, szczególnej ostroznosci.
10. Hierarchia waznosci norm, znaków i sygnałów drogowych oraz polecen
dawanych przez osobe kierujaca ruchem.
11. Manewry wykonywane przez rowerzystów.
12. Zagrozenia wynikajace z niewłasciwego zachowania sie rowerzysty
w ruchu drogowym.
13. Postepowanie rowerzystów wobec pieszych.
14. Wybrane znaki drogowe dotyczace rowerzystów.
15. Rozstrzyganie zasad pierwszenstwa przejazdu na skrzyżowaniach.
16. Umiejetnosc przekazywania informacji o wypadku.
KLASA PIĄTA
1. Bezkolizyjne poruszanie sie pieszych w miejscach publicznych.
2. Zasada poruszania sie zorganizowanych grup pieszych.
3. Zachowanie sie pieszych i rowerzystów na drodze w miejscach niebezpiecznych.
4. Reagowanie na sygnały dawane przez osoby kierujace pojazdami.
5. Prawa i obowiązki pasazerów w środkach komunikacji publicznej i innych
pojazdach.
6. Planowanie bezpiecznej trasy srodkami komunikacji publicznej.
7. Srodki ostroznosci zabezpieczajace przed kradzieza w pojazdach komunikacji
publicznej.
8. Wdrażanie do opieki nad młodszymi uczestnikami ruchu drogowego.
9. Wedrówki piesze indywidualne i grupowe.
10. Postępowanie w razie wystapienia drobnych urazów (np. obtarcia stóp),
materiały opatrunkowe.
KLASA SZÓSTA
1. Rozstrzyganie pierwszenstwa przejazdu na skrzyzowaniach.
2. Droga zatrzymania pojazdu w zaleznosci od predkosci i stanu nawierzchni
jezdni.
3. Zasady obowiazujace rowerzystów jadacych w grupie.
4. Bezpieczne przewozenie bagazu na rowerze.
5. Planowanie wycieczki rowerowej indywidualnej i grupowej.
6. Turystyka górska.
7. Analiza przyczyn wypadków.
13
8. Wdrazanie do niesienia pomocy niepełnosprawnym uczestnikom ruchu
drogowego.
9. Podstawowe srodki opatrunkowe i sprzęt oraz ich wykorzystanie przy
udzielaniu pierwszej pomocy w razie wystapienia takich urazów, jak
stłuczenie, zadrapanie, skaleczenie, zwichniecie.
uwagi
W drugim etapie edukacji w szkole podstawowej uczniowie powinni zrozumieć
i zaakceptowac potrzebe istnienia róznego rodzaju norm w każdej społecznosci.
Z koniecznosci porozumiewania sie ludzi, wynika wprowadzenie
róznego rodzaju znaków i symboli. Uczniowie poznają znaki informacyjne,
znajdujące sie w najblizszym otoczeniu. Wazne jest zrozumienie tych
znaków i umiejetnosc stosowania sie do nich, nie ma natomiast potrzeby
uczenia sie ich na pamięć.
Historie rozwoju dróg mozna rozpoczac od swiata zwierzat, dajac przykłady
szlaków do wodopoju. Potrzeba przemieszczania sie i transportu
spowodowała budowę róznego rodzaju dróg. Znajomość rodzajów dróg ze
wzgledu na natężenie ruchu, rodzaj nawierzchni, obszar wystepowania itp.
pozwoli zrozumiec koniecznosc stosowania roznego rodzaju znaków drogowych.
Odwołujac sie do znaków poznanych w klasach nizszych, nalezy
stopniowo wprowadzac nowe, wazne dla pieszych i rowerzystów.
Dla ułatwienia uczniom zdobycia karty rowerowej, do której nabierają
uprawnien po ukonczeniu 10 lat, nalezy czesc zajec poswięcic technice
jazdy na rowerze, jego obsłudze i konserwacji oraz zasadom bezpiecznej
jazdy rowerem po drogach publicznych i gruntowych, co łaczy sie
z kształtowaniem postaw własciwych dla kulturalnego uzytkownika drogi.
Cwiczenia proponowane uczniom powinny byc oparte na kojarzeniu
słów, rzeczy i działania. Celem ich powinno byc wyrobienie umiejetnosci
obserwowania drogi i unikania ryzyka.
Wazne jest uswiadomienie uczniom potrzeby stosowania sie nie tylko
do obowiazujacych przepisów, ale takze do norm zwyczajowych, istniejacych
w kazdej społecznosci. Nalezy dązyc do wyrobienia świadomosci
poczucia bezpieczenstwa i wygody nie tylko na drogach, ale również
w kazdym miejscu publicznym i w domu. Zwiekszajaca sie samodzielnosc
uczniów wymaga od nich wiekszej wiedzy dotyczacej organizacji wycieczek,
odpowiedniego wyposazenia, zapobiegania wypadkom oraz umiejetnosci
stosowania tej wiedzy. Nalezy ich równiez przygotowac do opieki nad
młodszymi uczestnikami ruchu drogowego, wyrazajacej sie miedzy innymi
trzymaniem za reke i prowadzeniem od wewnetrznej strony chodnika,
pomoca przy przechodzeniu przez jezdnie, reagowaniem na niewłasciwe
zachowanie młodszych. Wskazac takze nalezy sposoby zabezpieczania sie
przed kradzieza w srodkach komunikacji, miejscach publicznych i na ulicy.
Cwiczenia przeprowadzone w klasie piatej powinny dotyczyc równiez
samodzielnego planowania bezpiecznych tras.
We wszystkich klasach nalezy przeprowadzac analize przyczyn wypadk
ów drogowych z wyciaganiem wniosków, jak unikac zagrozen i zapobiegac
wypadkom.
W klasie szóstej nalezy rozszerzyc dotychczasowa wiedze i umiejetnosci
o zagadnienia zwiazane z turystyka. Jest to bogaty materiał i dlatego nalezy
wybrac tylko to, co jest najwazniejsze dla bezpieczenstwa podczas róznych
wypraw turystycznych, czyli:
- planowanie wedrówek górskich,
- zachowanie szczególnej ostroznosci (pozostawienie wiadomosci o trasie
wedrówki i przypuszczalnej godzinie powrotu, przestrzeganie obowiazujacego
na danym terenie regulaminu),
- sposoby wzywania pomocy.
Kazda wycieczka rowerowa wymaga wyboru bezpiecznej trasy, przygotowania
roweru, odpowiedniego ubioru (wygodnego, kolorowego z elementami
odblaskowymi, chroniacego przed niekorzystnymi warunkami
atmosferycznymi) i obuwia. Jazda w grupie wymaga stosowania sie do
okreslonych zasad.
Biorac pod uwage to, ze skrzyzowania sa miejscami szczególnie niebezpiecznymi,
w kazdej klasie nalezy powracac do tematu rozstrzygania zasad
pierwszenstwa przejazdu na skrzyzowaniach:
- równorzednych pod wzgledem pierwszenstwa przejazdu,
- z droga z pierwszenstwem przejazdu,
- o ruchu kierowanym,
- o ruchu okreznym, na tzw. rondach.
Z zagadnień ruchu drogowego nalezy wybrac niedostosowanie predkości
jazdy do warunków ruchu jako największe zagrozenie na drodze.
Dokładne wyjasnienie zaleznosci drogi hamowania od predkosci jazdy
uświadomi uczniom, jak ważna jest umiejetność oceny sytuacji na drodze
i szybkie podejmowanie decyzji w celu unikniecia zachowan ryzykownych.
Za przygotowanie uczniów do bezpiecznego uczestnictwa w ruchu
drogowym powinni byc odpowiedzialni wszyscy nauczyciele w szkole.
Zarówno wychowawca, nauczyciel techniki, wychowania fizycznego, jak
i nauczyciele innych przedmiotów powinni włączyc do swoich programów
odpowiednie treści z programu wychowania komunikacyjnego.
Program opracował zespół w składzie:
Bogumiła Bogacka-Osinska, Ewa Królicka, Danuta Łazuchiewicz